कुनै समय पञ्चदेवल क्याम्पसलाई हेर्दा धेरैले यसलाई ‘सुकुम्बासी बस्ती’ जस्तै भन्ने गर्थे। भवनहरू अव्यवस्थित थिए, पूर्वाधार कमजोर थियो, र क्याम्पसको भविष्य अन्योलले ढाकिएको देखिन्थ्यो। तर त्यही अव्यवस्थित अवस्थामाथि परिवर्तनको सपना बोकेर उभिएका थिए, क्याम्पस व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष टंक धामी।
धामीका लागि पञ्चदेवल क्याम्पस केवल एउटा शैक्षिक संस्था थिएन, यो गाउँका हजारौं विद्यार्थीको भविष्यसँग जोडिएको सपना थियो। उनी सम्झिन्छन्, ‘क्याम्पसको अवस्था हेर्दा धेरैलाई निराशा लाग्थ्यो। तर हामीले हार मानेनौं। शिक्षा सुधार्ने हो भने पूर्वाधार बलियो हुनैपर्छ भन्ने विश्वास थियो।’
उनको नेतृत्वमा क्याम्पस परिवार, सञ्चालक समिति, शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक र स्थानीय समुदाय एक ठाउँमा उभिन थाले। क्याम्पसको सुधारका लागि पटक–पटक छलफल भए, योजना बने, र संघीय सरकारसम्म निरन्तर पहल थालियो। धामी आफैं विभिन्न निकाय धाउँदै बजेट व्यवस्थापनका लागि सक्रिय भए।
वर्षौंको प्रयासपछि आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा समपूरक कोष अन्तर्गत रु. १ करोड १ लाख बजेट विनियोजन भयो। नगरपालिकाको ५० प्रतिशत साझेदारी थपिएपछि कुल बजेट करिब रु. १ करोड ५२ लाख पुग्ने अवस्था बन्यो। यो उपलब्धि टंक धामीका लागि केवल प्रशासनिक सफलता थिएन, संघर्षको प्रतिफल थियो।
‘हामीले यो बजेटलाई भवन निर्माणको रकम मात्रै मानेका छैनौं,’ धामी भन्छन्, ‘यो त पञ्चदेवल क्याम्पसको नयाँ भविष्य सुरु हुने आधार हो।’
तर अहिले त्यही आशा अन्योलमा परेको छ। आर्थिक वर्ष सकिन करिब दुई महिना मात्र बाँकी रहँदा पनि नगरपालिकाबाट हालसम्म टेण्डर प्रक्रिया सुरु भएको छैन। पटक–पटक पत्राचार, ध्यानाकर्षण र समन्वयका प्रयास भए पनि काम अगाडि नबढ्दा धामी मात्र होइन, समग्र स्थानीय समुदाय निराश बनेको छ।
स्थानीयहरू अहिले खुला रूपमा प्रश्न गर्न थालेका छन्, ‘टेण्डर किन रोकिएको छ ?’ ‘समयमै प्रक्रिया किन अघि बढेन ?’ ‘शिक्षा क्षेत्र पनि अब स्वार्थ र सेटिङको चक्रमा फस्न थालेको हो ?’
टंक धामीका लागि यो अवस्था पीडादायी बनेको छ। किनकि उनले यो अभियानलाई व्यक्तिगत प्रतिष्ठा होइन, सामूहिक भविष्यसँग जोडेका थिए। उनी भन्छन्, ‘यो कुनै व्यक्ति वा पदको विषय होइन। यो शिक्षा र भावी पुस्ताको प्रश्न हो। बजेट फ्रिज भयो भने सबैभन्दा ठूलो घाटा विद्यार्थीलाई हुन्छ।’
धामीको बुझाइमा विकास बजेट ल्याएर मात्र पूरा हुँदैन, त्यसको कार्यान्वयन नै वास्तविक परीक्षा हो। संघीय सरकारले पठाएको बजेट कार्यान्वयनमा स्थानीय सरकारको ढिलासुस्ती देखिँदा जनतामा निराशा बढेको उनी बताउँछन्।
विशेषगरी वर्तमान मेयर अम्बिका चलाउने विद्यार्थी राजनीतिबाट उदाएको नेतृत्व भएकाले जनताको अपेक्षा अझ बढी रहेको धामीको भनाइ छ। ‘विद्यार्थी आन्दोलनबाट आएका नेतृत्वले शिक्षालाई प्राथमिकतामा राख्छन् भन्ने विश्वास जनतामा थियो,’ उनी भन्छन्, ‘त्यसैले क्याम्पस भवन निर्माणजस्तो विषयमा प्रक्रिया रोकिनु स्वाभाविक रूपमा प्रश्नको विषय बनेको छ।’
तर धामी स्पष्ट छन् उनको आवाज व्यक्तिगत आलोचनाको होइन। उनी पञ्चदेवल क्याम्पसलाई राजनीतिक विवादभन्दा माथि राख्नुपर्ने बताउँछन्। ‘यो संस्था कुनै एक व्यक्तिको सम्पत्ति होइन,’ उनी भन्छन्, ‘यो हजारौं विद्यार्थीको सपना हो, अभिभावकको भरोसा हो, र समग्र क्षेत्रको शैक्षिक भविष्य हो।’
यदि समयमै टेण्डर प्रक्रिया अगाडि बढेन भने करोडौं रुपैयाँ बजेट फ्रिज हुने जोखिम छ। त्यसले केवल भवन निर्माण रोकिने होइन, पञ्चदेवल क्याम्पसको दीर्घकालीन विकास यात्रा नै प्रभावित हुने खतरा बढेको छ।
आज पनि टंक धामीको प्रश्न उही छ, ‘बजेट आएको छ भने काम किन रोकिएको छ ? शिक्षाको विकासमा ढिलासुस्ती किन ? जनताको आशामाथि राजनीति कहिलेसम्म ?’
यी प्रश्न अब भाषणले होइन, कामले उत्तर खोजिरहेका छन्।
