मानिसको जीवनमा धनको महत्त्व नकार्न सकिँदैन। तर धनको अर्थ केवल पैसा थुपार्नु मात्र हो भन्ने सोचले आजको समाजलाई गलत दिशातर्फ डोर्याइरहेको छ। कतिपय मानिसहरू आफ्नो सम्पूर्ण जीवन पैसा कमाउन र त्यसलाई बाकसभरि थुपार्नमै बिताउँछन्,

तर आफ्नै जीवनशैली, स्वास्थ्य र मानसिक सन्तुलनप्रति ध्यान दिन सक्दैनन्। यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ—के साँच्चै त्यस्तो मानिसलाई धनी भन्न सकिन्छ? उत्तर स्पष्ट छ—होइन। साँचो समृद्धि भनेको केवल धनको मात्रा होइन, जीवनको गुणस्तर हो।

आजको समाजमा हामीले धेरै यस्ता उदाहरण देख्न सक्छौँ जहाँ मानिसहरू पैसाको पछाडि दौडँदै आफ्नो स्वास्थ्य बिगारिरहेका छन्। असन्तुलित खानपान, अत्यधिक तनाव र नशाजन्य पदार्थको प्रयोग—यी सबै जीवनशैली बिगार्ने प्रमुख कारण हुन्।

पैसा भएर पनि यदि शरीर अस्वस्थ छ, मन अशान्त छ र जीवनमा सन्तुलन छैन भने त्यो धनको कुनै अर्थ रहँदैन। बरु त्यस्तो धनले झन् समस्या बढाउँछ।
अर्कोतर्फ, केही मानिसहरू छन् जसले आफ्नो जीवनलाई सन्तुलित र व्यवस्थित बनाउन प्राथमिकता दिन्छन्।

उनीहरू आफ्नो खानपानमा ध्यान दिन्छन्, समयमै आराम गर्छन्, नियमित व्यायाम गर्छन् र मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल राख्छन्। यस्ता मानिसहरूलाई थोरै धन भए पनि उनीहरूको जीवन सुखद र सन्तुलित हुन्छ। यही नै साँचो समृद्धि हो।

आधुनिक युगमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको ज्ञान पनि जीवनशैलीको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बनिसकेको छ। अहिलेको समय डिजिटल युग हो, जहाँ एआई (AI) जस्ता प्रविधिहरूले हाम्रो जीवनलाई सहज र प्रभावकारी बनाइरहेका छन्।

जो मानिस यी प्रविधिहरूसँग अपडेट रहन्छन्, नयाँ सीप सिक्छन् र आत्मनिर्भर बन्ने प्रयास गर्छन्, उनीहरू वास्तविक अर्थमा धनी हुन्छन्। किनकि उनीहरूसँग केवल पैसा मात्र होइन, ज्ञान र क्षमता पनि हुन्छ।

यहाँ एउटा महत्वपूर्ण कुरा के हो भने समृद्ध जीवन जिउनका लागि कहिलेकाहीँ ऋण लिनु परे पनि त्यो सधैँ गलत हुँदैन—यदि त्यो ऋणले जीवनस्तर सुधार गर्छ भने। उदाहरणका लागि, राम्रो शिक्षा हासिल गर्नु, व्यवसाय सञ्चालन गर्नु, स्वास्थ्यमा लगानी गर्नु वा सीप विकास गर्नु—यी सबै भविष्यका लागि लगानी हुन्। यस्ता खर्चले दीर्घकालीन लाभ दिन्छन्।

साथै, राम्रो लुगा लगाउनु, सफा र आकर्षक प्रस्तुति राख्नु पनि आधुनिक जीवनशैलीको हिस्सा हो। यसले आत्मविश्वास बढाउँछ र समाजमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ। तर यसको अर्थ देखावटीपन होइन; बरु सादगी र सन्तुलनमा आधारित जीवनशैली हो। आफूलाई सम्मान गर्ने र जीवनलाई व्यवस्थित राख्ने बानीले नै व्यक्तिलाई वास्तविक रूपमा समृद्ध बनाउँछ।

यसका विपरीत, जाँड–रक्सी जस्ता नशामा लागेर जीवन बिताउने मानिसहरू, चाहे उनीहरूसँग कति नै पैसा किन नहोस्, धनी भन्न सकिँदैन। किनकि नशाले मानिसको स्वास्थ्य, सोच र सम्बन्ध सबै बिगार्छ। यस्तो जीवनशैलीले अन्ततः दुःख र पछुतो मात्र दिन्छ।

अन्ततः, साँचो समृद्धि भनेको सन्तुलित जीवन हो—जहाँ स्वास्थ्य, ज्ञान, आत्मनिर्भरता र सन्तुष्टि सबै समेटिएका हुन्छन्। पैसा त्यसको एउटा माध्यम मात्र हो, लक्ष्य होइन। यदि हामीले केवल पैसा थुपार्ने सोच त्यागेर जीवनलाई सन्तुलित र अर्थपूर्ण बनाउन ध्यान दियौँ भने मात्र हामी वास्तविक रूपमा धनी बन्न सक्छौँ।

आजको आवश्यकता भनेको धनको परिभाषा बदल्नु हो। थुपारिएको धन होइन, सन्तुलित जीवन नै समृद्धि हो। जब मानिसले आफ्नो जीवनशैली सुधार्छ, स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिन्छ र ज्ञान तथा प्रविधिसँग जोडिन्छ, तब मात्र उसले वास्तविक अर्थमा समृद्ध जीवन जिउन सक्छ।

– नबिन कुमार रोकाया
सिंजा–५, जुम्ला