यात्रा पुरै सहज थिएन। सडकहरू पहिरोले भत्किएका, सडक सुरक्षा अनिश्चित थियो। रेणु सवार कार पिली नजिकैको मोडमा दुर्घटनाग्रस्त भयो। खबर काठमाडौँमा आयो, रेणु अब थिइनन्।
साल २०५७। रमेश १४ वर्षको थियो। जुम्लाको गुठीगाउँमा उसको बाल्यकाल कष्टमा बितिरहेको थियो। बिहानको चिसो, घरको चर्किएको छानो र साँझको रातो आकाश—उसका साक्षीहरू थिए। त्यो वर्ष उसको जीवनमा कहालीलाग्दो मोड आयो।
उसका बुबा, गाउँका एक साधारण सोच भएका किसान थिए। उनलाई एक बिहान माओवादी लडाकुहरूले सुराकी भएको आरोपमा गाउँको बयस्को बोटमुनि बाँधेर गोली हाने। रमेशले आँखैअगाडि बुबाको प्राण त्याग देख्यो। उसलाई के थाहा ‘क्रान्ति’को नाममा कसरी निर्दोषहरू बलिदान भइरहेका छन्।
त्यस दिनदेखि रमेशको परिवार विस्थापित भयो। जुम्लाको आकाश, हिमाल, भिर, पाखा सबै बिर्सेर उनीहरू सुर्खेत हुँदै तराई झरे। बिस्तारै रमेशले पढाइलाई अंगाल्यो। गरिबी, बुबाको अभाव, र मान्छेको क्रूर व्यवहार—सबैले उसलाई कठोर बनाउँदै लगे।
वर्षौं बिते। रमेशले स्नातक सकेपछि लोकसेवा पास गर्यो। उसलाई एउटा सरकारी कार्यालयमा नायब सुब्बाको पदमा नियुक्त गरियो। त्यहीँ काठमाडौँबासी युवती रेणुसँग प्रेम भयो। रेणु शान्त, समझदार र आत्मनिर्भर थिइन्। केही समयपछि विवाह भयो।
काठमाडौँ, जहाँ ऊ भाडाको कोठामा बस्ने युवकदेखि सरकारी कर्मचारी र गृहस्वामी बन्न पुग्यो। जीवनले सहजता लिएको थियो। उनीहरूका एक छोरा जन्मिए, शिशिर।
शिशिरको उमेर चार वर्ष हुँदासम्म, रमेश र रेणुको जीवन मधुर थियो। उनीहरू सानो परिवार, धेरै आशा र राम्रै जागिरबीच रमाइरहेका थिए। रमेश सोच्थ्यो, अब त जीवनको पीडा सकिएको होला।
तर सन् २०२० को कोरोनाको छायाँले सबै अव्यवस्थित बनायो। लकडाउन, मानसिक थकान र अनिश्चितता छाउने बेला थियो। रेणुले आफ्नी बिरामी आमालाई भेट्न जन्मस्थान जुम्ला फर्किने निर्णय गरिन्। रमेश चिन्तित थिए तर सासूको स्वास्थ्य नाजुक थियो। धेरै कुराहरू नसोची, रेणु बाटो लागिन्।
यात्रा पुरै सहज थिएन। सडकहरू पहिरोले भत्किएका, सडक सुरक्षा अनिश्चित थियो। रेणु सवार कार पिली नजिकैको मोडमा दुर्घटनाग्रस्त भयो। खबर काठमाडौँमा आयो, रेणु अब थिइनन्।
त्यस क्षण रमेश शून्यमा खस्यो। काठमाडौँको एक गल्लीमा फोन कानमा लगाएर उसले बुझेको थियो। जीवन फेरि उस्तै क्रूर बनेको छ। उसको छोराको उमेर थियो १४ वर्ष। ठीक त्यही उमेर जुन बेला उसले आफ्नो बाबा गुमाएको थियो।
अब रमेश दोहोरिएको शोकमा थियो। उसले बुझ्यो—विवेक, कर्म, शिक्षा… सबै हुँदाहुँदै पनि नियति केही लुकेको पाठ दोहोर्याउन आउँछ। शिशिर अब बाबुको काँधमा निर्भर थियो जस्तै रमेश २०५७ मा आमाको काँधमा निर्भर भएको थियो।
रमेशले आँखा भिजाउँदै छोरालाई अँगालोमा बेरेर भन्यो, “शिशिर, तेरो बाबु हार्दैन। मैले बाँच्न सिकेको छु। तिमीलाई बाँच्न सिकाउँछु।”
आज पनि, काठमाडौँको एउटा एकान्त झ्यालबाट हेर्दै गर्दा रमेशले सोच्छ—भाग्यको घात अपूरो हुँदैन। त्यसलाई जित्ने मनको साहस पनि अपूरो हुँदैन।
उसले शिशिरका आँखामा देख्छ, आशाको एक बीउ। त्यस बीउबाट ऊ एक नयाँ जीवन रोपिरहेछ। हिमालबाट बग्दै आएको आँसु अब काठमाडौँमा दृढ बनेर बसेको छ।
