आजका युवाहरू प्रश्न गरिरहेका छन्। हामीलाई कस्तो नेपाल चाहिएको हो? उत्तरदायी सरकार कि अहंकारी सत्ता? सुशासन कि केवल भाषण? संवाद कि दमन?
बङ्गलादेशमा सरकारी जागिरमा लागू हुँदै आएको कोटा प्रणालीको सुधार माग गर्दै सुरु भएको आन्दोलन आज गम्भीर राजनीतिक संकटमा परिणत भएको छ। सुरुमा यो आन्दोलन योग्यता र समान अवसरको पक्षमा उठेको आवाज थियो।
युवाहरूको माग सरल थियो, न्याय र पारदर्शिता। तर समयमै संवाद नहुनु र राज्यको असंवेदनशीलताले समस्या चर्किँदै गयो। आन्दोलन बिस्तारै राजनीतिक टकरावतर्फ मोडिन पुग्यो।
सन् २०२४ जुन ५ मा बङ्गलादेशको सर्वोच्च अदालतले एउटा महत्वपूर्ण फैसला गर्यो। महिलाका लागि दश प्रतिशत, स्वतन्त्रता सेनानीका लागि तीस प्रतिशत र जिल्लागत रूपमा दश प्रतिशत कोटा खारेज गर्ने परिपत्रलाई अदालतले गैरकानुनी ठहर गर्यो।
यो परिपत्र सन् २०१८ को कोटा सुधार आन्दोलनको पृष्ठभूमिमा जारी गरिएको थियो। तर उक्त निर्णयले समस्या समाधान गर्न सकेन। बरु असन्तोष अझ फैलियो। त्यसपछि देशव्यापी विरोध प्रदर्शन तीव्र बन्दै गयो।
बङ्गलादेश नेपालका लागि टाढाको देश होइन। यो एक सार्क राष्ट्र मात्र नभई हाम्रो नजिकको छिमेकी पनि हो। त्यहाँ देखिएको राजनीतिक अस्थिरता, सत्ता केन्द्रित शासन र आन्दोलनमाथिको दमनले गम्भीर सन्देश दिएको छ।
लोकतान्त्रिक संस्थामाथि हस्तक्षेप हुँदा कस्तो अवस्था आउँछ भन्ने उदाहरण त्यहीँ देखिएको छ। जनताको आवाज दबाइँदा शान्ति कायम हुँदैन भन्ने कुरा पनि स्पष्ट भएको छ।
बङ्गलादेशका घटनाहरू त्यही देशमा मात्र सीमित छैनन्। ती नेपालका लागि पनि चेतावनी हुन्। समयमै नसचेत हुने हो भने असन्तोष कुनै पनि समाजमा विस्फोटक बन्न सक्छ।
शक्ति केही सीमित हातमा केन्द्रित हुँदा जनता सडकमा आउन बाध्य हुन्छन्। इतिहासले यही सिकाएको छ।
यही पृष्ठभूमिमा भदौ २३ र २४ गते नेपालमा देखिएको जेनजी आन्दोलनलाई हेर्नुपर्छ। यसलाई केवल युवाको क्षणिक आक्रोश भनेर बुझ्नु गलत हुनेछ।
यो आन्दोलन युवाहरूको गहिरो निराशाको अभिव्यक्ति हो। यो सुन्न नसकिएको आवाज हो। यो देखिन नसकेको पीडा हो। यो उपेक्षित भविष्यप्रतिको आक्रोश हो।
आजका युवाहरू प्रश्न गरिरहेका छन्। हामीलाई कस्तो नेपाल चाहिएको हो? उत्तरदायी सरकार कि अहंकारी सत्ता? सुशासन कि केवल भाषण? संवाद कि दमन? यी प्रश्नहरू हल्का छैनन्। यी प्रश्नहरूले राज्यको चरित्र मापन गर्छन्।
जब जनताको आवाज बेवास्ता गरिन्छ, असन्तोष बढ्छ। जब रोजगारी, शिक्षा र भविष्यप्रतिको भरोसा कमजोर बन्छ, युवाहरू आन्दोलित हुन्छन्। यस्तो अवस्था कुनै एक दिनमा सिर्जना हुँदैन। वर्षौंको निराशाले यस्तो अवस्था जन्माउँछ।
यदि वर्तमान सरकारले, चाहे जुनसुकै नाममा किन नहोस्, पुराना राजनीतिक सोचबाट बाहिर ननिस्कने हो भने समस्या झन् गहिरिनेछ। नयाँ पुस्तासँग संवाद नगर्ने हो भने दूरी बढ्नेछ। सम्मानपूर्वक समेट्न नसकिए आजको दुई दिनको आन्दोलन भोलि ठूलो रूप लिन सक्छ।
आज शान्त देखिएको असन्तोष भोलि विस्फोटमा बदलिन सक्छ। बङ्गलादेशको अवस्था यही चेतावनी हो। अब नेपालले सही बाटो रोज्नुपर्छ। युवाको आवाज सुन्नुपर्छ। लोकतान्त्रिक मूल्यलाई व्यवहारमा उतार्नुपर्छ। दमन होइन, संवाद रोज्नुपर्छ।
बङ्गलादेशको बाटो होइन, लोकतन्त्रको बाटो रोज्नु आजको आवश्यकता हो। सचेत नागरिक बनौँ। युवाको आवाज सुन्ने, बुझ्ने र सम्मान गर्ने नेपाल बनाऔँ। यही बाटोले मात्र देशलाई स्थिर र सुरक्षित भविष्यतर्फ लैजान सक्छ।
