रातको समय थियो। तर, उनको लागि त्यो समय सुत्ने वा आराम गर्नेभन्दा महत्वपूर्ण एउटा जीवन बचाउने अवसर थियो। त्यसैले उनी तत्काल अस्पतालतर्फ लागे।
जुम्लाको रात शान्त थियो। दिनभरको व्यस्ततापछि अधिकांश मानिस निद्राको तयारीमा थिए। सडकमा सवारीसाधनको चहलपहल पनि क्रमशः कम हुँदै थियो। तर, त्यही रात एक परिवारका लागि समय निकै भारी बनेको थियो।
तातोपानी गाउँपालिका–४ जयतपुरकी १७ वर्षीया हिमाली सार्की कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, जुम्लामा सुत्केरी हुन आएकी थिइन्। प्रसूति प्रक्रियाका क्रममा उनलाई आकस्मिक रूपमा रगत आवश्यक पर्यो। अस्पतालमा उपचार चलिरहेको थियो, तर रगतको अभावले अवस्था थप संवेदनशील बन्न सक्ने जोखिम थियो।
त्यसैबीच, जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय जुम्लामा कार्यरत सहायक हवल्दार दीपक खत्रीले सुत्केरीलाई तत्काल रगत आवश्यक परेको खबर पाए। उनले धेरै सोचेनन्।
रातको समय थियो। तर, उनको लागि त्यो समय सुत्ने वा आराम गर्नेभन्दा महत्वपूर्ण एउटा जीवन बचाउने अवसर थियो। त्यसैले उनी तत्काल अस्पतालतर्फ लागे। केही समयमै कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान पुगे र आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी रक्तदान गरे।
समयमै रगत उपलब्ध भयो। उपचारमा सहजता आयो। रगत पाएपछि हिमालीको उपचार अघि बढ्यो। एउटा परिवारमा छाएको चिन्ता केही कम भयो।
कहिलेकाहीँ जीवन बचाउने काम ठूलो अभियान वा महँगो प्रविधिबाट मात्र सम्भव हुँदैन। कसैको शरीरमा रहेको थोरै रगत, कसैको समयमै गरिएको एउटा निर्णय र मानवीय संवेदनाले पनि एउटा जीवनलाई मृत्युको मुखबाट फर्काउन सक्छ। सहायक हवल्दार खत्रीको त्यो रातको निर्णय त्यस्तै एउटा उदाहरण बनेको छ।
नेपाल प्रहरीको परिचय प्रायः शान्ति सुरक्षा, अपराध नियन्त्रण र कानुन कार्यान्वयनसँग जोडिन्छ। ट्राफिक प्रहरीको भूमिकालाई अझै सवारी व्यवस्थापन, दुर्घटना न्यूनीकरण र सडक अनुशासनसँग जोडेर हेरिन्छ। तर, दीपकका लागि प्रहरी हुनुको अर्थ त्यतिमा सीमित छैन।
रक्तदानपछि उनले भने, ‘हाम्रो काम शान्ति सुरक्षा कायम गर्नु मात्रै होइन, नागरिकका विभिन्न समस्यामा साथ दिनु र आवश्यक पर्दा रक्तदान गरेर बिरामीको जीवन बचाउनु पनि हो।’
उनका लागि यो भनाइ कुनै औपचारिक वक्तव्य मात्र होइन। उनको व्यवहारले पनि त्यही कुरा पुष्टि गर्छ।
नेपाल प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेयता खत्रीले योसहित ११औँ पटक रक्तदान गरिसकेका छन्। विभिन्न समयमा रगत आवश्यक परेका बिरामीका लागि उनले आफ्नो रगत दिएका छन्। उनको रक्तदानको यात्रा कुनै एक व्यक्ति वा एक घटनामा सीमित छैन। आवश्यक परेका बेला मानवीय सेवामा उपस्थित हुने उनको निरन्तर अभ्यास हो।
रगतदान गर्न धेरै ठूलो आर्थिक क्षमता आवश्यक पर्दैन। कसैलाई अस्पतालसम्म पुर्याउन ठूलो पद चाहिँदैन। कहिलेकाहीँ आवश्यक हुन्छ, समयमै जानकारी पाउनु, आफूभित्रको डरलाई जित्नु र अरूको जीवनलाई आफ्नो जीवनजत्तिकै मूल्यवान् ठान्नु।
खत्रीले यही मानवीय भावनालाई आफ्नो सेवाको हिस्सा बनाएका छन्।
हिमाली सार्कीको उमेर १७ वर्ष मात्र हो। कलिलो उमेरमै मातृत्वको जिम्मेवारी बोकेकी उनी प्रसूति अवस्थाका क्रममा रगतको आवश्यकतासँग जुधिरहेकी थिइन्।
यस्तो अवस्थामा परिवारका सदस्यका लागि प्रत्येक मिनेट महत्वपूर्ण हुन्छ। अस्पतालमा उपचाररत बिरामीलाई रगत आवश्यक परेपछि परिवारको चिन्ता स्वाभाविक रूपमा बढ्छ। तर, समयमै रगत उपलब्ध हुनु उपचारको महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।
त्यही निर्णायक समयमा खत्रीको रक्तदानले उपचार प्रक्रियालाई सहज बनायो। उनको रक्तदानपछि अस्पताल परिवार र स्थानीयवासीले पनि प्रशंसा गरेका छन्। उनीहरूले खत्रीको कार्यलाई प्रहरी सेवाभित्रको मानवीय संवेदनाको उदाहरणका रूपमा लिएका छन्।
यो घटनाले एउटा अर्को महत्वपूर्ण प्रश्न पनि उठाउँछ, हामीमध्ये कति जना आवश्यक पर्दा रगत दिन तयार छौँ?
रक्तदानलाई कतिपय मानिस अझै पनि डर, भ्रम वा गलत धारणासँग जोड्छन्। तर, स्वस्थ व्यक्तिले नियमित रूपमा रक्तदान गर्दा त्यसले अरूको जीवन बचाउन ठूलो भूमिका खेल्न सक्छ। विशेषगरी आकस्मिक दुर्घटना, प्रसूति जटिलता, शल्यक्रिया तथा विभिन्न रोगका बिरामीका लागि समयमै रगत उपलब्ध हुनु जीवन र मृत्युबीचको अन्तर बन्न सक्छ।
दीपकले ११औँ पटक रक्तदान गर्दा सायद उनलाई थाहा थिएन, त्यो रात उनको रगतले एउटा परिवारको भविष्य बदल्नेछ। उनले आफ्नो परिचय प्रहरीका रूपमा दिए। तर, त्यो रात उनको सबैभन्दा ठूलो परिचय ‘रक्तदाता’ बन्यो।
वर्दीले उनलाई कर्तव्यको जिम्मेवारी दिएको छ। तर, मानवीय संवेदनाले त्यो कर्तव्यलाई अझ फराकिलो बनाएको छ। सडकमा नियम पालना गराउने प्रहरीदेखि अस्पतालको शय्यामा जीवनका लागि संघर्ष गरिरहेकी सुत्केरीको सहयोगी बन्नेसम्मको उनको यात्रा एउटै सन्देश बोकेर हिँड्छ, मानव सेवा पद, पेशा र परिचयभन्दा माथि हुन्छ।
हिमालीले समयमै रगत पाइन्। उपचार सहज भयो। एउटा परिवारले राहतको सास फेर्यो। र, सहायक हवल्दार दीपक खत्रीले आफ्नो ११औँ रक्तदानमार्फत फेरि एकपटक प्रमाणित गरे, रक्तदान केवल रगत दिनु होइन, कसैलाई जीवन जिउने अर्को अवसर दिनु हो।
कसैका लागि त्यो केही मिनेटको प्रक्रिया हुन सक्छ। तर, कसैका लागि त्यही केही मिनेट जीवनको सबैभन्दा ठूलो उपहार बन्न सक्छ।
