नेपाली लोक तथा आधुनिक संगीतको क्षेत्रमा सक्रिय गायक तथा सर्जक सुरज पण्डितको नयाँ गीत ‘गढवाल कुमाउ’ सार्वजनिक भएको छ। नेपाली लोकलय र उत्तराखण्डको गढवाली सांस्कृतिक स्वादलाई एकै सूत्रमा बाँध्ने प्रयास गरिएको यो गीतले नेपाल र भारतका हिमाली समुदायबीचको सांस्कृतिक आत्मीयतालाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
सुरज पण्डित र दर्शना गन्धारीको स्वर रहेको गीतमा लोकसंस्कृति, रहनसहन, माया–प्रेम र सामाजिक सम्बन्धका भावनात्मक पक्षलाई समेटिएको छ। गीतका शब्द र संगीत सुरज पण्डितकै रहेको छ भने जोन बमले शब्द संयोजन गरेका छन्। संगीत संयोजन पुष्कर खत्रीले गरेका हुन्।
‘मटक मटक कम्मर वाली, ओठै रातो लाली, निकै सुरत लागी मलाई केटी गढवाली, गढवाल कुमाउ साथुमे घुमाउ…’ जस्ता टिपिकल शब्दमार्फत गीतले गढवाल–कुमाउ क्षेत्र र नेपालको पश्चिमी भूगोलबीचको सांस्कृतिक निकटतालाई उजागर गरेको छ। गीतका शब्दहरूमा सीमाभन्दा माथि उठेर संस्कृतिहरू कसरी एकअर्कासँग जोडिन्छन् भन्ने भाव अभिव्यक्त गरिएको छ।
गीतको भिडियोमा कलाकार धनबहादुर थापा र उषा उप्रेतीको अभिनय रहेको छ। विक्रम चौहानको निर्देशन तथा कोरियोग्राफीमा तयार गरिएको भिडियोले लोकपरम्परा, प्राकृतिक सौन्दर्य र आधुनिक प्रस्तुतीकरणलाई सन्तुलित रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। भिडियोमा प्रयोग गरिएका पहाडी परिवेश, परम्परागत पहिरन र स्थानीय जीवनशैलीका दृश्यहरूले गीतको भावलाई अझ प्रभावकारी बनाएका छन्।
गीतको छायांकनका क्रममा देखिएको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको सांस्कृतिक फ्युजनको सशक्त प्रस्तुति हो। नेपाली र गढवाली पहिचानलाई एउटै फ्रेममा समेट्ने प्रयासले गीतलाई सामान्य मनोरञ्जनभन्दा फरक बनाएको छ। परम्परागत पोशाक, स्थानीय भाषिक लवज र हिमाली सभ्यताका साझा विशेषताले भिडियोमा मौलिक स्वाद थपेका छन्।
यस्ता संगीत सामग्री तयार पार्ने क्रममा कलाकार, निर्देशक र प्राविधिक टोलीको अथक मेहनत पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। दर्शकले केही मिनेटमा हेर्ने भिडियोका लागि घण्टौँ समय खर्च हुने गर्दछ। एउटै दृश्यलाई पटक–पटक अभ्यास गर्ने, भाव मिलाउने, नृत्यका चाल सुधार गर्ने तथा प्राविधिक पक्षलाई व्यवस्थित बनाउने प्रक्रियाले अन्तिम प्रस्तुतीकरणलाई उत्कृष्ट बनाउँछ।
‘गढवाल कुमाउ’ को निर्माण प्रक्रियाले पनि यही यथार्थलाई उजागर गरेको छ। गीतमा देखिने आकर्षक दृश्य, कलाकारहरूको सहज अभिनय र सांगीतिक प्रस्तुतीकरणको पछाडि लामो तयारी, निरन्तर अभ्यास र सामूहिक समर्पण लुकेको छ। यही कारणले यस्ता सिर्जनाले केवल मनोरञ्जन मात्र प्रदान गर्दैनन्, समाजका विविध संस्कृति र पहिचानलाई पनि जोड्ने काम गर्छन्।
सुरज पण्डितका यसअघिका सिर्जनाले जस्तै ‘गढवाल कुमाउ’ले पनि दर्शक तथा श्रोतामाझ सकारात्मक प्रतिक्रिया पाइरहेको छ। लोक लयलाई आधुनिक संगीतसँग फ्युजन गर्दै मौलिकपनलाई जोगाउने प्रयास गरिएको यो गीतले नेपालको पश्चिमी भेग र भारतको गढवाल–कुमाउ क्षेत्रबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने विश्वास गरिएको छ।
संगीत, संस्कृति र पहिचानको सुन्दर संगम बनेको ‘गढवाल कुमाउ’ले हिमाली भूगोलका साझा भावना, जीवनशैली र आत्मीय सम्बन्धलाई नयाँ पुस्तामाझ पुर्याउने प्रयास गरेको छ। यही विशेषताले गीतलाई सांगीतिक सिर्जना मात्र नभई दुई समुदायबीचको सांस्कृतिक सेतुका रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना देखिएको छ।
