रुसको सुदूर पूर्वी भागमा पर्ने कामचाट्का प्रायद्वीप नजिकै प्रशान्त महासागरको तल्लो भागमा गएको ८.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्पले अहिले सम्पूर्ण प्रशान्त क्षेत्रलाई सतर्क बनाएको छ। बुधबार बिहान स्थानीय समय अनुसार ८:२५ बजे आएको भूकम्पको केन्द्रबिन्दु पेट्रोपाभ्लोभस्क–कामचाट्स्की शहरदेखि करिब ११९ किलोमिटर पूर्व–दक्षिणपूर्व रहेको थियो। अमेरिकी भूगर्भिक सर्वेक्षण संस्था (USGS) का अनुसार भूकम्पको गहिराइ लगभग २० किलोमिटर रहेको र यो सतहको धेरै नजिक भएकाले यसको प्रभाव निकै तीव्र महसुस गरिएको हो।
भूकम्प गएको केही मिनेटमै जापानको मौसम विज्ञान एजेन्सी (JMA) ले प्रारम्भिक रुपमा ८.० म्याग्निच्युडको आँकलन गर्दै सुनामी सल्लाह जारी गर्यो। तर त्यसपछि भूकम्पको शक्ति ८.७ मा समायोजन गर्दै उक्त सल्लाहलाई सुनामी चेतावनीमा रूपान्तरण गरियो। चेतावनीसँगै जापान सरकार सक्रिय भयो र तत्कालै होक्काइडो, तोहोकु, इबाराकी, वाकायामा, ओकिनावा लगायत तटीय क्षेत्रमा लाखौं नागरिकलाई सुरक्षित स्थानतर्फ सार्न निर्देशन दियो। जापानी सरकारद्वारा जारी जानकारी अनुसार केवल होक्काइडो प्रान्तको उराकावा नगरबाट मात्रै १०,४६३ जनालाई स्थानान्तरण गरिएको थियो भने वाकायामाबाट करिब १ लाख ७५ हजार नागरिक स्थानान्तरण भएका छन्।
सुनामी चेतावनी जारी भएपछि जापानका तटीय क्षेत्रमा १.३ मिटर सम्मको छाल देखिएको पुष्टि गरिएको छ। विशेष गरी होक्काइडोको कुजी, इवाते र मियागी क्षेत्रमा समुद्री छालको उचाइ सामान्यभन्दा निकै माथि पुगेको थियो। प्रारम्भिक क्षतिको विवरण अनुसार मिइ प्रान्तमा एक ५० वर्षीया महिला सुरक्षित स्थानतर्फ जाँदै गर्दा सवारी साधनबाट खस्दा मृत्यु भएको जनाइएको छ भने होक्काइडोको शिराओइ जिल्लामा एक ६० वर्षीया महिला लडेर गम्भीर घाइते भएकी छिन्।
सुनामीको सम्भावित प्रभावले गर्दा जापान मात्र होइन, प्रशान्त महासागर क्षेत्रका अन्य थुप्रै देशहरूमा समेत चेतावनी जारी गरिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाको पश्चिमी तट — अलास्का, क्यालिफोर्निया, ओरेगन, वाशिंगटन राज्यहरूमा सुनामी सल्लाह जारी गरिएको छ भने हवाई, गुआम, मारियाना टापुहरूमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ। त्यस्तै, क्यानडाको पश्चिमी तटमा पनि सरकारी निकायहरू सतर्क अवस्थामा छन्। दक्षिण अमेरिकाका इक्वेडर, मेक्सिको लगायतका देशहरूले पनि प्रशान्त तटीय क्षेत्रमा नागरिकलाई होसियार रहन अनुरोध गरेका छन्।
भूकम्पपछि आणविक सुरक्षा पनि एउटा महत्वपूर्ण विषय बनेको छ। जापानको फुकुशिमा डाइची आणविक केन्द्रको सुरक्षा व्यवस्थामा विशेष ध्यान दिइएको छ। Tokyo Electric Power Company (TEPCO) का अनुसार तटीय क्षेत्रमा रहेका रिएक्टरहरूलाई सुरक्षित अवस्थामा राखिएको छ भने समुद्रमा खस्न सक्ने रेडियोधर्मी प्रशोधित पानीसम्बन्धी प्रणालीलाई तत्काल थालिएको छैन। सम्भावित खतरालाई मध्यनजर गर्दै त्यस क्षेत्रका कर्मचारीहरूलाई उच्च स्थानतर्फ सारिएको हो।
जापानका प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाले राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै नागरिकहरूलाई अफवाहभन्दा टाढा रहन, सरकारी सूचना मात्र विश्वास गर्न, घरका बुढापाकाहरू, बालबालिका र बिरामीलाई प्राथमिकतामा राखेर सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेका छन्। साथै उनले भनेका छन्, “जापानले २०११ को भूकम्प र सुनामीबाट सिकेको पाठ अहिले उपयोग भइरहेको छ, हामी थप क्षति हुन नदिने दृढताका साथ अघि बढिरहेका छौँ।”
सन् २०११ को मार्च ११ मा जापानमा गएको ९.० म्याग्निच्युडको भूकम्प र त्यसपछिको सुनामीले करिब १८ हजार जनाको ज्यान गएको थियो। त्यसपछिको इतिहासमा यो भूकम्प सबभन्दा शक्तिशालीमध्ये मानिएको छ र यसको सम्भावित क्षति न्यूनीकरण गर्न जापानले तत्कालै प्रतिक्रिया देखाएको छ। हालसम्म जापानमा ठूलो भौतिक क्षति नभएको भए तापनि त्रासदीका दृश्यहरू राजधानी टोकियोदेखि तटीय गाउँहरूसम्म देखिएका छन्। मानिसहरू डरले खुलेआम दौडिरहेको, बजारहरू सुनसान भएका, र रेडियो/टेलिभिजनमा आपतकालीन सूचना बजिरहेको देखिन्छ।
