नेपालको लोकतन्त्र, सुरक्षा संयन्त्र र राज्य संस्थाहरूलाई कमजोर सावित गर्ने ढंगले कथा निर्माण गरियो भने त्यसले राष्ट्रिय स्वाभिमानमा प्रश्न उठाउन सक्छ।
नेपालको समसामयिक राजनीतिक घटनाक्रमलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले तयार पारेका सामग्रीबारे गम्भीर प्रश्न उठिरहेका छन्। विशेषगरी बीबीसी जस्ता विश्वसनीय मानिने संस्थाले बनाएको डकुमेन्ट्रीमा घटनाको सम्पूर्ण पृष्ठभूमि, बहुआयामिक सन्दर्भ र सबै पक्षको भूमिका समेटिएको छ कि छैन भन्ने विषय सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा रहनुपर्छ।
लोकतन्त्रमा सञ्चारमाध्यम चौथो अंग मानिन्छ, जसको कर्तव्य तथ्य, सन्तुलन र निष्पक्षतामा आधारित सूचना दिनु हो। तर यदि कुनै सामग्रीले घटनाको एक मात्र दृश्य प्रस्तुत गरेर बाँकी पक्षहरूलाई ओझेलमा पार्छ भने त्यसले जनमत निर्माणमा असन्तुलन पैदा गर्न सक्छ।
घटनाका क्रममा केही समूहहरूको सक्रियता, कर्फ्यु आदेश जारी भएपछि सुरक्षाकर्मीहरूले पटकपटक घर फर्किन अनुरोध गर्दै गरेको माइकिङ, संयमता अपनाउने प्रयास, सुरक्षाकर्मीमाथि भएको ढुंगामुढा प्रहार, सार्वजनिक सम्पत्तिमाथि भएको आक्रमण, संसद भवनजस्तो संवेदनशील स्थानको सुरक्षामा खटिएका सीमित प्रहरीमाथि भएको हिंसात्मक व्यवहार यी सबै तथ्यहरू घटनाको पूर्ण चित्र बुझ्न अत्यन्त आवश्यक पक्ष हुन्।
यदि डकुमेन्ट्रीमा गोली चलेको दृश्य मात्र देखाइयो र त्यसअघिका उक्साहट, तोडफोड, ढुंगा प्रहार तथा आक्रामक गतिविधि समेटिएनन् भने त्यो प्रस्तुति अपूर्ण मात्र होइन, बहसयोग्य पनि हुन्छ।
राजनीतिक रूपमा हेर्दा, चुनाव नजिकिँदै गर्दा यस्ता सामग्री सार्वजनिक हुनु आफैंमा संवेदनशील विषय हो। कुनै पनि बाह्य संस्थाको प्रस्तुति आन्तरिक राजनीतिक वातावरणमा प्रभाव पार्न सक्छ।
नेपालको लोकतन्त्र, सुरक्षा संयन्त्र र राज्य संस्थाहरूलाई कमजोर सावित गर्ने ढंगले कथा निर्माण गरियो भने त्यसले राष्ट्रिय स्वाभिमानमा प्रश्न उठाउन सक्छ। तर यसको अर्थ स्वतन्त्र पत्रकारितालाई नकार्नु होइन; बरु पत्रकारितामा सम्पूर्णता, सन्तुलन र जिम्मेवारीको माग गर्नु हो।
हामीले बुझ्नुपर्छ लोकतन्त्रमा असहमति स्वाभाविक हो, प्रदर्शन पनि अधिकार हो। तर प्रदर्शन शान्तिपूर्ण हुनुपर्छ। राज्यको दायित्व नागरिकको सुरक्षा गर्नु हो, र नागरिकको दायित्व कानुनको सम्मान गर्नु हो।
यदि कुनै घटनामा दुवै पक्षबाट गल्ती भएका छन् भने त्यसको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्छ। दोषी जोसुकै भए पनि कानुनी दायरामा ल्याइनुपर्छ। तर पूर्वनिर्धारित निष्कर्षसहित एकपक्षीय कथा निर्माण गर्नु न्यायोचित हुँदैन।
राजनीति भनेको भावनाको खेल मात्र होइन, यो जिम्मेवारी, तथ्य र दीर्घकालीन राष्ट्रिय हितसँग जोडिएको विषय हो। हामीले प्रमाणमा आधारित बहस गर्नुपर्छ।
सामाजिक सञ्जालको उत्तेजनाभन्दा माथि उठेर सत्यको खोजी गर्नुपर्छ। कुनै पनि संस्थाको आलोचना गर्दा पनि प्रमाण र तर्कका आधारमा गर्नुपर्छ, ताकि हाम्रो आवाज विश्वसनीय रहोस्।
आज आवश्यकता छ, निष्पक्ष छानबिन, पारदर्शिता र राष्ट्रिय स्वाभिमानको रक्षा। नेपालको लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन सञ्चारमाध्यम, राजनीतिक दल, सुरक्षा निकाय र नागरिक समाज सबैले आफ्नोआफ्नो जिम्मेवारी इमानदारीपूर्वक पूरा गर्नुपर्छ।
सत्य आंशिक होइन, पूर्ण रूपमा सार्वजनिक हुनुपर्छ। राष्ट्रिय हित, कानुनी शासन र जनताको सूचित अधिकार, यी नै हाम्रो राजनीतिक विचारका आधार स्तम्भ हुन्।
