हामीले आफूलाई कहिल्यै प्रश्न गर्यौं? ‘म किन यो पक्षमा छु?’ ‘मेरो समर्थन तथ्यमा आधारित छ कि केवल भावनामा?’ ‘मेरो भोटले देश बनाउने हो कि मात्र मेरो अहंकारलाई सन्तुष्ट गर्ने हो?’
एउटा सानो गाउँको चोकमा, जब हावा बग्छ, सबैका पातहरू एउटै दिशामा हल्लिन्छन्। कसैले सोध्दैन, यो हावा कहाँबाट आयो? कुन बाटो लाग्दैछ? के यसले फूलहरूलाई बचाउँछ कि उखेल्छ? हामी नेपालीहरू पनि त्यस्तै पातहरू हौं।
कसैले एउटा नाम उच्चारण गर्छ, ‘यो नेता राम्रो छ।’ र हामी दौडिन्छौं। कुनै इन्फ्लुएन्सरले एउटा भिडियो बनाउँछ, कुनै सेलिब्रेटीले एउटा स्टाटस लेख्छ, कुनै ठूलो नेताले एउटा नारा दिन्छ… र हामी सबै एउटै लहरमा बग्छौं। यो हावा हो, हावाको भर हो।
हामीले कहिल्यै सोध्दैनौं, यो नेताले विगतमा के गर्यो? उसको नीति के छ? उसले कहिले भ्रष्टाचारको विरुद्ध उभियो? उसको टिममा कस्ता मान्छे छन्? उसले टेकेको धरातल कस्तो छ? उसको नियत कस्तो छ?
हामी केवल ‘राम्रो मान्छे’ भन्ने शब्द सुन्छौं र आँखा चिम्लेर समर्थन गर्छौं। यो आँखा चिम्लेर दौडिने खेल हो। यो भीडको पछि लाग्ने रोग हो।
चुनाव आउँछ, सोसल मिडियामा एउटा ट्रेन्ड बन्छ। एउटा नयाँ अनुहार देखिन्छ, फ्रेस, नयाँ, सफा, युवा। हामी उफ्रिन्छौं। ‘यो पटक फरक छ!’ भन्छौं।
तर हामीले कहिल्यै सोध्दैनौं, उसको योजना के छ? उससँग टिम छ? उसले विगतमा के सिकेको छ?
हामी केवल हावासँगै बग्छौं। मत हालिन्छ, केही महिनापछि पछुतो सुरु हुन्छ। फेरि एउटा नयाँ हावा आउँछ। फेरि दौडिन्छौं। यो चक्र दशकौंँदेखि चलिरहेको छ।
हामीले आफूलाई कहिल्यै प्रश्न गर्यौं? ‘म किन यो पक्षमा छु?’ ‘मेरो समर्थन तथ्यमा आधारित छ कि केवल भावनामा?’ ‘मेरो भोटले देश बनाउने हो कि मात्र मेरो अहंकारलाई सन्तुष्ट गर्ने हो?’
यो समस्या सानो होइन। यो एउटा राष्ट्रको विवेकको हत्या हो। जब हामी बिना आधार समर्थन गर्छौं, तब साँच्चै राम्रा मान्छेहरू हराउँछन्।
जब हामी ट्रेन्डको पछि लाग्छौं, तब योग्यता हराउँछ। जब हामी भावनामा बग्छौं, तब देश बिग्रन्छ। तर अब पर्याप्त भयो।
आजदेखि हामी एउटा नयाँ बानी बसालौं, आफै सोच्ने बानी। कुनै नेताको नाम सुन्नेबित्तिकै नदौड। पहिले सोध, ‘विगतमा के गर्यो? प्रमाण छ? नीति के छ? कागजमा मात्र कि व्यवहारमा पनि? भ्रष्टाचारको इतिहास के छ? भावना हो कि तर्क?’
सोसल मिडियाको हल्ला सुन्नेबित्तिकै विश्वास नगर्ने बानी बसालौं। धेरैजसो भाइरल कुरा अधुरा, तोडमोड गरिएका र उद्देश्यपूर्ण हुन्छन्।
हामी सचेत नागरिक बन्न सक्छौं। तिमीले यो कुरा उठायौ, मलाई लेख्न प्रेरित गर्यौ। यो नै सुरुवात हो। अब यो सन्देश अरूलाई पुर्याऔं, घरघरमा, चिया पसलमा, फेसबुकमा, टिकटकमा।
‘हावाको भरमा होइन, विवेकको भरमा उभिऔं’ भनौं। हामी सबैले कुनै न कुनै दिन यो गल्ती गरेका छौं। तर अब पछुताउने समय होइन, बदल्ने समय हो। देश बनाउने हो भने पहिले आफूलाई बनाऔं।
हावासँग होइन, आफ्नो विवेकसँग बगौं। किनकि हावा आउँछ, जान्छ। तर विवेक बाँकी रहेमा मात्र देश बाँकी रहन्छ।
अब प्रश्न तिमीलाई छ, तिमी अझै हावाको भरमा दौडिरहन्छौ कि विवेकको उज्यालोमा उभिन्छौ? हावालाई होइन, विवेकलाई जित्न दिऔं। यो देश हाम्रो हो। यो विवेक पनि हाम्रै हो।
